About Vetiver

Vetiver – A Miracle Grass

बाढी, पहिरो र नदीको भेलका कारण नेपालमा बर्षेनी ठूलो परिमाणमा खेतीयोग्य जग्गा बगरमा परिणत भएर प्रयोगहीन अवस्थामा पुगिरहेको छ । अहिले नै करिब ५ लाख हेक्टर यस्तो जग्गा प्रयोगविहीन अवस्थामा छ । नेपाल बाढी पहिरोको जोखिम उच्च भएको देश हो । जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई नियन्त्रण गर्न, गरिबी न्यूनीकरण गर्न र दिगो विकासको (Sustainable Development Goals) लक्ष्य प्राप्तिका लागि भेटिवरको रोपण अपरिहार्य र महत्वपूर्ण हुन्छ । यस्ता खेतीयोग्य तर प्राकृतिक प्रकोपका कारण बगरमा परिणत जग्गालाई भेटिवरको रोपण गरेपछि पुनः उर्वर भूमिमा परिणत हुन्छ। माटोको क्षरण रोक्न, नदी नियन्त्रण र पहाडी भेगमा भूक्षय गएर सडक, बस्तीमा पहिरोको जोखिम निम्तिने खतरालाई रोक्न भेटिवरकै सहयोगमा व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ । भेटिभर घाँस, बाढी नियन्त्रण को लागि पर्यावरण-मैत्री समाधान हो । यसले भूमिगत पानीलाई रिचार्ज गर्न पनि सहयोग प्रदान गर्छ । यसले प्रदूषणयुक्त पानीलाई शुद्धीकरण गरी पानीको गुणस्तरमा सुधार गर्ने प्रक्रियामा उल्लेखनीय भूमिका खेल्दछ। फोहोर फाल्ने जग्गामा भेटिभर घाँसको बिरुवा रोपेर फोहोर को थुप्रोबाट निस्कने तरल पदार्थ, दुर्गन्ध, बातावरण प्रदुषण, फोहोर को पहाड को अस्थिरताको समस्याहरू व्यवस्थापन गर्न र पीडित स्थानीयहरूलाई मद्दत गर्न भेटिवरको रोपण को ब्यबस्थापन अपरिहार्य छ, यसबाहेक फलाम तथा अन्य खानी भएको भूमिलाई पनि उर्वर भूमिमा परिणत गरिदिने चमत्कारिक घाँस हो यो ।

Vetiver Benefit

जुनसुकै हावापानी र जस्तोसुकै जमिनमा पनि उम्रन सक्ने क्षमता भएको भेटिवर झट्ट हेर्दा कुशजस्तो देखिने घाँस, खस खस नामले पनि चिनिन्छ। भेटिभरको वैज्ञानिक नाम क्रिसोपोगन जिजानियोइड्स हो र यो बाह्रै महिना उम्रिने गुच्छेदार घाँस हो। निकै छिटो बढ्न सक्ने यसको महत्वपूर्ण पक्ष हो । साढे १ मिटर (५ फिट) सम्म अग्लो हुने यसका पात उखुको जस्तो तर अलि साँघुरो हुन्छ । यसको डाँठ भने सिधा र कडा हुन्छ । यसको टुप्पोमा स–साना खैरो प्याजी रंगका फूल फुल्छन् । मलेसियामा गरिएको अनुसन्धानले यो घाँस प्रतिदिन ५ सेन्टिमिटरका दरले ६० दिनभन्दा बढी समय बढ्ने गरेको पाइएको छ । हुर्किएको ६ महिनामा नै यसको जरा फैलिएर बिग्रिएको पानीको बहावसँगै बग्न लागेको माटोलाई निकै कडाईका साथ एकापसमा जोडेर समातेर राख्ने गर्छ ।उष्णकटिबंधीय क्षेत्रमा, यो 100 वर्ष सम्म बाँच्न देखाइएको छ। भेटिभरले बीउ उत्पादन गर्न सक्दैन र त्यसैले आक्रमणकारी छैन।
यसको सबैभन्दा महत्वपूर्ण भाग जरा हो । भेटिभर बिरुवाको जराहरू तल तिर बढ्न सक्ने क्षमतामा अद्वितीय छन्, जब घाँस परिपक्व हुन्छ, यसले फराकिलो, बाक्लो र गहिरो जरा बनाउँछ। तारजालीजस्तै फैलिने यसको जरा जमिनमुनि ३ मिटर (१० फिट) भन्दा तलसम्म पुग्छ। जब भेटिभर बिरुवाहरू नजिकैनजिकै रोपिन्छन् यसले झाडीहरूको बाक्लो र साँघुरो पङ्क्ति बनाउँछ।यसको बिरुवाको प्रत्येक पङ्क्तिको मुनि, ठूला जराहरूको इन्टरलकिङले विशाल, बाक्लो भूमिगत पर्खालहरू बनाउँछ। फलस्वरूप, यसले माटोको संरचनालाई सुदृढ बनाउँछ र कुनै पनि पूर्वाधारलाई पनि स्थिर बनाउँछ।
यसको जरा सुगन्धित हुन्छ र जराबाट तेल निकालिन्छ। यो सुगन्ध एक प्रमुख विशेषता हो र धेरै अत्तर उद्योगहरु मा तेल प्रयोग गरिन्छ- सामान्यतया सुगन्ध, साबुन, सौन्दर्य प्रसाधन, र अन्य वस्तुहरूको उत्पादनमा। भेटिभर तेलले विभिन्न प्रकारका चिकित्सा गुणहरू प्रदान गर्छन्, जस्तै एन्टी-डिटोक्सिफाइङ्ग, इन्फ्लेमेटरी, र एन्टी-सेप्टिक गुणहरू। यी सुगन्धहरू पनि अरोमाथेरापीमा धेरै प्रभावकारी हुन सक्छन्